توفیقات-مریم جعفرزاده-
9اردیبهشت ماه سالروز تشکیل شوراهای اسلامی شهر می باشد، به همین بهانه نشست های خبری روسای شورای شهر و گزارش های آماری از عملکرد شوراها سرتیتر رسانه ها را می گیرد و هر رییس و عضو شورایی که به رسانه دسترسی دارد گزارشی از آن چه که انجام شده است می دهد و شاید کمتر کسی پیدا شود که به کاستی ها و ناکامی ها اشاره کند.
با پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل اولین مجلس خبرگان برای تدوین قانون اساسی و با تلاش پیگیر و مجدانه حضرت آیت الله طالقانی اصل ششم، هفتم و اصول یکصدم الی یکصد و ششم قانون اساسی موضوع شوراهای اسلامی به عنوان یکی از ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران مطرح و تصویب گردید.
اما با توجه به مشکلات کشور از جمله جنگ تحمیلی، علی رغم توجه دولت، امکان اجرای قانون انتخابات تا سال1377 فراهم نگردید و مجلس بعد از چند بار انجام اصلاحیه بر قانون انتخابات شوراها در اول خرداد 1375 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی را از تصویب گذراند.
با روی کار آمدن دولت اصلاحات و توجه رییس دولت به شوراها و با تاکید به اجرای قانون، در 17 اسفند سال 1377 اولین دوره انتخابات سراسری شوراهای اسلامی کشور با استقبال چشمگیر مردم در بیش از 40000 حوزه انتخاباتی برگزار گردید و نهایتاً حدود 200 هزار نفر از منتخبین مردم جهت اداره امور شهرها و روستاهای کشور به عنوان عضو شورای اسلامی شهر یا روستا برگزیده شدند. شروع به کار شوراهای اسلامی از 9 اردیبهشت سال 1378 و همزمان با پیام تاریخی حضرت امام در خصوص شوراها و با صدور پیام ویژه ای از سوی مقام معظم رهبری آغاز گردید و امروز شاهد فعالیت گسترده این نهاد مردمی در کل کشور هستیم.
شاید اولین انحراف از قانون شوراها به توجه سیاسیون در شهرهای بزرگ به این نهاد مدنی بود، با شروع ثبت نام برای انتخابات شوراها، خیل منفعت طلبان لابی گران ، سیاسیون و انگشت شماری دغدغه مندان اداره شهر برای حضور در انتخابات احساس تکلیف می کنند و برای ثبت نام صف می بندند.
کسانی که این اصل را در قانون اساسی گذاشتند و کسانی که اولین دوره انتخابات شورا را برگزار کردند، نیت شان قطعا وضعیت امروزی شورا نبوده است، شوراها قرار بود نماد مردمی بودن باشند، قرار بود شهر به دست مردم اداره شود، قرار نبود ساختاری عریض و طویل دیگری با هزینه ها هنگفت به شهرداری ها اضافه شود.
شوراهای امروز چقدر توانسته اند مدیریت واحد شهری را به منصه ظهور برسانند، این شورا با شکل و شمایل جدید باری است بر دوش مردم، یک نظر سنجی از مردم انجام دهید که چقدر ساختار فعلی شورا را موفقیت آمیز می دانند، نظر سنجی علمی نه، از درب شورا و شهرداری خارج شوید و به اولین و دومین نفری که رسیدید بپرسید، مردم عادی نه، از همین کارکنان شهرداری سوال کنید.
این درست است که قوانین موجود نیز به یک شورای برآمده از عامه مردم منجر نمی شود و یک مدیریت واحد شهری نیز رقم نمی خورد، اما شش دوره برگزاری شوراها نیز نتوانستند جایگاه شورا را تقویت کنند، این شوراها در شهرهای بزرگ فقط به دفتر و دستک خود افزودند، نمایندگی شورا که قرار نبود حتی شغل تلقی شود به جایگاهی برای کسب قدرت و ثروت تبدیل شده است و تفاوت اعضای شورا قبل و بعد شورا کاملا محسوس است، شوراها به پله ترقی تبدیل شده اند، و بسیاری از این اعضا با قبل خود قابل قیاس نیستند.
شاید عده ای اعتقاد داشته باشند این نهادهای مدنی بودنشان از نبودنشان بهتر است اما با این شکل و شمایل به نظر، شوراها نه نهاد مدنی و نه مردمی هستند و نه تنها باری از دوش مردم بر نمی دارند بلکه خود باری بر دوش شهر شده اند، تشکیلات عریض و طویل، نیروهای بی تخصص، زد و بندهای خارج از عرف، دور زدن قوانین، عدم شفافیت و قانونمداری محصول 6 دوره انتخابات شوراهاست، جالب تر این که این شوراها نتوانستند به مدیریت واحد شهری تبدیل شوند اما به راهی رفتند که شهردار منتخب همین شوراها نیز در سال آخر، به هیچکدام از مصوبات شورا اعتنا نمی کند، شوراهایی که نمی توانند حتی منتخب خود را وادار به قانونمداری و پاسخگویی کنند چگونه می توانند عاملی برای هماهنگی مدیران خارج از شهرداری کنند.
شاید کمی سیاه نمایی باشد اما به نظر بیش از ۹۰ درصد از کسانی که خواب نما می شوند و زعم خود به آنها تکلیف می شود برای انتخابات شوراها ثبت نام کنند، کسانی هستند که به دنبال آباد کردن خانه خود هستند، نه شهر خود.
شاید عده ای عقیده داشته باشند طی چند سالیان گذشته اکثر شوراها منشأ خیر و برکت بودهاند، اما بسیاری با استناد به تجارب کسب شده به ویژه در کلان شهرها، تداوم حضور آنها را (حداقل بدون اصلاح و بازنگری قوانین فعلی)، مشکلآفرین و بلکه زیانب ارو بعضاً دارای پیامدهای
غیر قابل جبران میدانند.
