در هفتههای اخیر، آلودگی هوای مشهد به سطحی رسیده که گاه برای تمام گروههای سنی و اقشار جامعه ناسالم اعلام شده است. با این حال، تصمیمگیریها همچنان در حد هشدارهای تکراری و تعطیلی یکی دو روزه مدارس باقی مانده است.
اطلاعیه اخیر آموزش و پرورش خراسان رضوی نیز نمونهای از همین چرخهی تکراری است: نهادی که از تصمیمگیری دربارهی سلامت دانشآموزان سرباز میزند و مسئولیت را به کارگروهی دیگر حواله میدهد؛ کارگروهی که در عمل، تصمیم مؤثری اتخاذ نمیکند.
کارگروه اضطرار آلودگی هوا، طبق اساسنامهاش، وظیفه دارد در شرایط بحرانی، تصمیماتی فوری و عملی برای حفظ سلامت عمومی اتخاذ کند؛ از تعطیلی مراکز آموزشی گرفته تا محدودسازی تردد خودروها و فعالیتهای صنعتی. اما در عمل، این این کارگروه یکی دو جلسه تشریفاتی برگزار کرده که خروجی آن صرفاً صدور هشدارهایی کلی خود مراقبتی و غیرالزامآور است. هشدارهایی که اگرچه بار اطلاعرسانی دارند، اما از منظر اجرایی، تغییری در وضعیت ایجاد نمیکنند.
در این میان، نقش دستگاههای اجرایی نیز به نوعی به حفظ ظاهر محدود شده است. آموزش و پرورش، به جای پیشقدمی در دفاع از سلامت دانشآموزان، مسئولیت را به کارگروه اضطرار میسپارد.
دانشگاه علوم پزشکی هیچ واکنشی ندارد و شاید هم ابزاری برای الزام ندارد. محیط زیست، که احتمالا نمی داند این وسط چه نقشی می تواند داشته باشد، نتیجهی این وضعیت، چیزی جز انفعال سیستماتیک در برابر بحرانی تکراری نیست.
در شهری مانند مشهد که روزانه میزبان هزاران زائر و گردشگر است، استمرار آلودگی شدید هوا نه تنها مسئلهای زیستمحیطی، بلکه تهدیدی برای سلامت عمومی و حتی اقتصاد شهری است. وقتی تصمیمگیریهای فوری قربانی ملاحظات اداری و تعارفهای نهادی میشود، سلامت مردم عملاً در حاشیه قرار میگیرد.
کارگروه اضطرار آلودگی هوا اگر واقعاً کارکرد اضطراری دارد، باید تصمیمهای سخت اما مؤثر بگیرد؛ از تعطیلی کامل مراکز آموزشی و صنعتی در روزهای بحرانی تا محدودسازی تردد خودروهای آلاینده. در غیر این صورت، عنوان «کارگروه اضطرار» معنای خود را از دست داده و به «کارگروه هشدار خود مراقبتی» تبدیل میشود؛ کارگروهی که وظیفهاش فقط توجیه بیعملی است.
مسوولین محترم خودمان به جهنم، بچه های ما چه گناهی کرده اند که باید تاوان پس بدهند؟!
