ایسنا/خراسان رضوی بیماریهای مشترک بین انسان و دام از جمله بیماریهایی است که خطر ابتلا به آن همواره وجود دارد، بیماریهایی که راه پیشگیری از آنها معمولا آسان است اما اطلاعات و آگاهیهای عمومی در این زمینه کم است و همین باعث میشود با یک سهلانگاری ساده، افراد به این بیماریها مبتلا شوند. یکی از این بیماریها که تعداد مبتلایان به آن سالانه در حال افزایش است بیماری کیست هیداتید است.
کیست هیداتید یک نوع آلودگی انگلی است که از طریق کرمی به نام اکینوکوکوس ایجاد شده و موجب بروز آسیب در کبد، ریه و سایر اندامهای بدن میشود و به گفته متخصصان تنها راه ابتلای انسان به این بیماری، خوردن تخم انگل دفع شده از سگ است که از طریق خوردن سبزیجات آلوده به مدفوع این حیوان و تماس مستقیم با سگ مبتلا است.
حسن برجی در در همین زمینه در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: کیست هیداتید یک بیماری مشترک بین انسان و حیوان است. انسان در تماس مستقیم با سگ و یا مدفوع آلوده این حیوان، درگیر بیماری هیداتیدوزیس میشود.
وی با اشاره به اینکه روش انتقال این بیماری به صورت مدفوعی- دهانی است، تاکید کرد: تنها راه ابتلای انسان به این بیماری، خوردن تخم انگل دفع شده از سگ است که از طریق خوردن سبزیجات آلوده به مدفوع این حیوان و تماس مستقیم با سگ مبتلا است زیرا اگر تخم انگل به بدن سگ چسبیده باشد، با لمس بدن این حیوان، فقط از طریق خوردن تخم، بیماری به انسان منتقل شود در نتیجه بایستی پس از تماس با سگ حتما دستها به خوبی شسته شود.
عضو هیئت علمی گروه پاتوبیولوژی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: عمدتا سگهای ولگرد با خوردن کیستهای تشکیل شده در لاشه حیوانی مانند گوسفند درگیر بیماری شده و این انگل در بدن سگ به عنوان میزبان اصلی سیر تکاملی خود را طی میکند و تخم انگل همراه با مدفوع سگ دفع میشود.
وی افزود: اگر سگ مجدد به این انگل آلوده نشود، پس از ۶ ماه بدن این حیوان از این انگل پاک خواهد شد. خوردن کیستهای انگلی موجود در ریه و کبد گوسفند و گاو باعث انتقال هیداتیدوزیس به انسان نمیشود و مشکلی برای سلامت انسان به وجود نمیآورد.
برجی ادامه داد: بالا رفتن رطوبت هوا، باعث ماندگاری بیشتر این تخم در طبیعت میشود. در فصل گرم و خشک تابستان، میزان عفونتزایی این تخم کمتر خواهد شد ولی این بیماری تابع فصل نبوده و در تمام فصول سال وجود دارد. سگهای خانگی باید دارای شناسنامه باشند و هر ماه به صورت مرتب از داروی ضد انگل استفاده کنند. آلودگی در سگهای نگهبان و گله بیشتر است.
وی با تاکید بر اینکه احتمال درگیری با این بیماری در تمامی افراد جامعه وجود دارد، بیان کرد: کیست هیداتید در افراد سالمند و افراد با سیستم ایمنی ضعیف، نمود بیشتری خواهد داشت. اشخاصی که در ارتباط با سگها هستند، سبزیکاران و زنان خانهداری که سبزی را به خوبی پاک نمیکنند، بیشتر در معرض این بیماری قرار میگیرند، همچنین با تردد و دفع مدفوع سگهای ولگرد بیمار در بوستانهای درون شهری، امکان درگیری کودکان نیز بالا میرود.
شایعترین نقاط تشکیل کیست در انسان، کبد و ریه است
این استاد انگل شناسی با تاکید بر اینکه شایعترین نقاط تشکیل کیست در انسان، کبد و ریه است، گفت: کیست در هر ارگانی از بدن انسان میتواند تشکیل شود. علائم کیست ریوی سرفه، خسخس، تنگی نفس و… است.
وی ادامه داد: کبد با کیستهای کم حجم و با تعداد کم، میتواند فعالیت خود را انجام دهد و اگر حجم و تعداد کیستها در این ارگان زیاد شود، علائمی مانند تب، دردهای شکمی، بزرگی کبد و آب آوردن شکم به وجود میآید. احتمال تشکیل کیستهای مغزی در انسان بسیار کم بوده که علائم عصبی را به همراه خواهد داشت. کیستهای عضلانی و استخوانی نیز وجود دارد.
برجی عنوان کرد: بسته به جایگاه تشکیل و اندازه کیست، مدت زمان بروز علائم از چند روز تا چند ماه متفاوت است، اما در کیستهای کبدی که روند کند بوده و علائم به سرعت بروز پیدا نمیکند، اگر کیست در بدن فرد بزرگ شود، با رخدادی جانبی، کیست در بدن پاره شده، شوک به بدن وارد و امکان مرگ فرد وجود دارد.
وی اظهار کرد: تشخیص این بیماری از طریق عکسبرداری و تستهای سرولوژی مانند کیتهای الایزا و سرمی انجام شده و پس از تشخیص دقیق جایگاه و اندازه کیست، دارو درمانی برای کیستها در ارگانهای حساس و یا جراحی برای برداشتن کیستها در نقاط کم خطر، انجام میشود.
برجی افزود: الویت با جراحی و حذف کیست از بدن است، در غیر این صورت دارو درمانی با داروی آلبندازول در حجم بالا به مدت سه ماه انجام خواهد شد.
عضو هیأت علمی گروه پاتوبیولوژی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: طبق مطالعات انجام شده، در بیشتر استانهای کشور این بیماری به صورت بومی (Endemic) وجود دارد و همچنین طبق بررسیهای انجام شده در کشتارگاهها، وجود این کیست در ارگانهای مختلف دامی نشان از آلودگی مراتع در کشور است.
برای شستوشوی سبزیجات از مواد شویندهای که باعث ایجاد لغزندگی میشوند استفاده شود
برجی اضافه کرد: طبق تحقیقات سال ۲۰۱۵ بر روی سگهای ولگردی که در مشهد معدوم سازی میشد، حدود ۴۸ درصد این سگها آلوده بودند. میزان آلودگی در سگهای خانگی کمتر و حدود ۱۰ درصد گزارش شد. در حدود سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ آلودگی انگل در حدود ۲۳ درصد بوده و طی ۱۰ سال کنترل دامها در کشتارگاه، رشد ۲۰ درصدی این بیماری در شتران، رشد ۵ تا ۸ درصدی در گوسفندان و در گاو به دلیل دسترسی کمتر به مراتع رشد ۲ تا ۳ درصدی دیده میشود.
وی تاکید کرد: مصرف سبزیجات بسیار مفید است، اما باید در هنگام شستوشوی سبزی و صیفیجات دقت شود. برای شستوشوی سبزیجات از مواد شویندهای که باعث ایجاد لغزندگی میشوند استفاده و به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه درون یک لیتر آب، ۵ قطره ماده شوینده ریخته و سبزی را در این محلول خیسانده و پس از آن با فشار بالا، آبکشی انجام شود.
